ChatGPT Türkiye’de Neden Yalnız? Avrupa’da Ne Farklı?

Pazarlama ve marka yönetiminde biliyoruz ki Türkiye’de bir ürün "generic" hale gelmişse, yani markanın adı kategorinin adı olmuşsa (Selpak gibi, Pimapen gibi), orada bir mutlak hakimiyet kurulmuş demektir. 

Türkiye'de yapay zeka demek, hala %90'ın üzerinde bir oranla ChatGPT demek. 

Peki, Avrupa’da neden bu tablo çok daha parçalı ve "uzmanlaşmış" bir yapıda?

Neden Farklılaşıyoruz? 

 1. Doğrulama ve İtibar Yönetimi (Perplexity Etkisi)

Avrupa’da bilgi kirliliğine karşı kolektif bir direnç var. Stratejik iletişimde "kaynak" her şeydir. Avrupalı kullanıcılar sadece yanıt almakla yetinmiyor; bilginin izini sürmek istiyor. Perplexity, her cevabı linklerle referanslayarak Avrupa’da hızla ana arama aracı haline geliyor.

2. Veri Egemenliği ve Yerel Güven (Mistral & Claude)

AB’nin katı regülasyonları (GDPR), kurumsal iletişim stratejilerini de şekillendiriyor. Fransa menşeli Mistral AI gibi yerel modellerin yükselişi tesadüf değil; "kendi verisine sahip çıkma" motivasyonu ağır basıyor. Etik ve güvenli AI dendiğinde ise Claude’un Avrupa’daki kabulü, markaların "itibar" faktörünü teknoloji seçiminin önüne koyduğunu gösteriyor.

3. İş Akışına Entegrasyon (Bütünleşik İletişim)

Türkiye’de yapay zeka kullanımı daha çok "bağımsız bir üretim durağı" (metin yazdırma, görsel oluşturma) odaklıyken; Avrupa’da iş akışındaki "görünmez bir asistan" (entegrasyon) odağına kayıyor.

Stratejik iletişimciler için bu tablo, hedef kitleye ulaşırken kullanılacak "araç setlerinin" coğrafyaya göre ne kadar farklılaşması gerektiğini kanıtlıyor. Türkiye'de tekil platform hakimiyeti sürerken, dünya "uzmanlaşmış AI" (Unbundling AI) dönemine çoktan girdi.

Asıl Mesele Ne?

Türkiye'de insanlar yapay zekayı daha çok "ödev yaptırmak", "metin yazdırmak" veya "eğlence" için ChatGPT üzerinden kullanıyor. Avrupa'da ise yapay zeka bir "bilgi madenciliği" aracına dönüşmüş durumda; bu yüzden de kaynak gösteren (Perplexity gibi) veya iş araçlarına gömülü (Copilot gibi) sistemler ChatGPT'nin pazar payından çalmaya başladı.

Kaynakça ve Veri Dayanakları

Kemp, S. (2024). Digital 2024: Turkey. We Are Social & Meltwater. https://datareportal.com/reports/digital-2024-turkey

McKinsey & Company. (2024). The state of AI in early 2024: Gen AI adoption spikes and starts to generate value. McKinsey Global Survey. https://www.mckinsey.com/capabilities/quantumblack/our-insights/the-state-of-ai

Newman, N., Fletcher, R., Robertson, C. T., Arguedas, A. R., & Nielsen, R. K. (2024). Reuters Institute Digital News Report 2024. Reuters Institute for the Study of Journalism. https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/digital-news-report/2024

Similarweb. (2024). State of generative AI: 2024 traffic and user behavior report. Similarweb Insights. https://www.similarweb.com/blog/insights/ai-retail-report/

Statista. (2024). Artificial intelligence in the European Union: Statistics & facts. Eurostat & Statista Research Department. https://www.statista.com/topics/10281/ai-in-the-european-union/